Vincenzo Italiano, Salih Özcan và Wilfred Ndidi: Một buổi họp báo, ba tín hiệu và những khoảng trống dữ liệu

Trong buổi họp báo trước trận, Vincenzo Italiano thốt ra một câu mà tôi phải ghi lại nguyên văn: việc để Salih Özcan nghỉ và trao suất đá chính cho Wilfred Ndidi thuần túy là vấn đề thể lực, không liên quan đến kỹ thuật hay chiến thuật. Bốn mươi bốn năm theo dõi bóng đá dạy tôi rằng những câu phủ định thường chứa nhiều thông tin hơn những câu khẳng định. Một huấn luyện viên hiếm khi chủ động tách lựa chọn con người ra khỏi hệ thống của chính mình, trừ khi ông ta lường trước rằng nếu không nói rõ, dư luận sẽ tự diễn giải theo một hướng khác. Tín hiệu không nằm ở chỗ Özcan bị gạch tên khỏi đội hình xuất phát. Nó nằm ở chỗ Italiano cảm thấy cần phải giải thích quyết định ấy. Đây là kiểu tín hiệu tôi thích theo dõi. Nó không nằm trong bảng xếp hạng, không nằm trong danh sách chấn thương, và không nằm trong bất kỳ chỉ số nào mà nhà cái công bố. Nó nằm trong ngôn ngữ. Italiano là mẫu huấn luyện viên xây dựng lối chơi trên nền pressing tầm cao và những pha tranh chấp tay đôi. Ông mô tả trận đấu sắp tới bằng những cụm từ nặng về thể lực: sẽ có rất nhiều pha đối đầu một đối một, đội bóng phải chạy rất nhiều, và phải giỏi trong các tình huống tranh chấp cả khi có bóng lẫn khi không bóng. Đây là ngôn ngữ của một trận đấu chuyển tiếp, nơi quyền kiểm soát không đến từ việc giữ bóng mà đến từ việc thắng từng pha tranh chấp nhỏ. Khi một huấn luyện viên nói về việc phải chạy rất nhiều, ông ta đang giải một bài toán thể lực trước khi giải một bài toán chiến thuật. Trong một thập kỷ trở lại đây, tôi đã quen với việc đọc trận đấu qua các chỉ số như xG, PPDA hay số pha tranh chấp thành công. Nhưng tôi cũng học được rằng không phải mọi tín hiệu đều đến từ bảng số liệu. Có những buổi họp báo mà ở đó, cách một huấn luyện viên sắp xếp câu chữ cho ta biết nhiều hơn một bảng thống kê đầy đủ. Vấn đề nằm ở chỗ những tín hiệu như vậy cần được kiểm chứng, và chúng ta phải trung thực về việc mình đang thiếu dữ liệu gì. Tôi nói rõ điều này ngay từ đầu, bởi vì tôi không muốn tự lừa mình. Tài liệu tôi có chỉ là một buổi họp báo trước trận. Trong đó không có một chỉ số xG nào, không có xGA, không có PPDA, không có tỷ lệ kiểm soát bóng. Mọi kết luận rút ra từ đây đều mang tính định tính. Một người làm dữ liệu trung thực phải nói với độc giả rằng anh ta đang đứng trên nền đất mỏng. Điều quan trọng hơn nữa là vấn đề xác minh thực thể. Ba cái tên xuất hiện trong tài liệu là Vincenzo Italiano, Salih Özcan và Wilfred Ndidi. Sự xuất hiện đồng thời của Özcan và Ndidi trong một đội hình do Italiano dẫn dắt không khớp với dữ liệu đội hình mà tôi có thể kiểm chứng từ các nguồn công khai. Đây là một điểm cần được xác minh, không phải một điều tôi có thể mặc nhiên chấp nhận. Tôi nêu ra ở đây vì nguyên tắc: dữ liệu phải kiểm chứng được, nếu không thì phải nói rõ là chưa kiểm chứng được. Dù vậy, có những tín hiệu không phụ thuộc vào danh tính câu lạc bộ. Chúng nằm ở logic luân chuyển và cách quản lý con người, và đó là phần tôi phân tích với độ tin cậy cao hơn. Quyết định luân chuyển được Italiano tuyên bố rõ ràng là không mang tính chiến thuật và không mang tính kỹ thuật. Ông nói Özcan đã chơi rất nhiều trận và còn rất nhiều trận phía trước, trong khi Ndidi cần thêm phút thi đấu. Đây là ngôn ngữ của quản lý tải trọng, không phải ngôn ngữ của phản ứng trước phong độ hay trước đối thủ cụ thể. Ban huấn luyện đang bảo vệ sự tươi mới của một cầu thủ đã bị khai thác quá nhiều, đồng thời trao cơ hội cho một cầu thủ cần được xây dựng lại thể lực. Khi dữ liệu nổi dậy, tôi thấy người ngồi trước màn hình chia thành hai thế giới: kẻ biết đọc và kẻ chỉ biết nhìn. Nhưng ở đây, ngay cả người biết đọc cũng phải thừa nhận mình đang đọc rất ít. Chúng ta có một tuyên bố về ý định, và chúng ta phải phân biệt rõ giữa ý định được tuyên bố và hành vi thực tế trên sân. Cách việc này thường vận hành trong bóng đá hiện đại là thế này: phút thi đấu của cầu thủ thường gắn với các điều khoản hợp đồng hoặc điều khoản cho mượn. Phí chuyển nhượng có thể được kích hoạt bởi số phút ra sân. Việc nghỉ ngơi một cầu thủ đã được sử dụng nhiều, trong khi trao phút cho một cầu thủ khác, hoàn toàn tương thích với sự vận hành của những điều khoản như vậy. Tôi nhấn mạnh: tương thích, không phải chứng minh. Đây là một giả thuyết, không phải một kết luận, và tôi sẽ không biến nó thành kết luận khi không có bằng chứng. Nếu một trong hai cầu thủ đang thi đấu theo dạng cho mượn, logic bảo vệ tài sản của câu lạc bộ sẽ trùng với logic giảm thiểu rủi ro chấn thương cho một tài sản không thuộc sở hữu của mình. Đó là một biện pháp phòng ngừa tài chính tiêu chuẩn. Nhưng tôi không có dữ liệu để khẳng định điều đó trong trường hợp cụ thể này. Tôi chỉ có thể nói rằng cấu trúc của quyết định cho phép khả năng ấy tồn tại. Có một điểm khác mà tôi muốn soi rọi. Italiano nhấn mạnh vào khả năng tranh chấp khi không có bóng. Điều này gợi ý một sơ đồ đánh chặn theo người hoặc đánh chặn quyết liệt. Kiểu đánh chặn ấy mang theo một rủi ro: nó có thể bị kéo giãn khỏi cấu trúc bởi những pha hoán đổi vị trí của đối thủ. Một đội pressing tốt có thể bị hút ra khỏi hình khối nếu họ đuổi theo người thay vì giữ khu vực. Đây là một điểm mù chiến thuật tiềm tàng, và nó đáng được theo dõi. Điều tôi thấy thú vị nhất lại là một điều khác. Một đội bóng pressing tầm cao đối đầu với một đội bóng cũng pressing tốt thường tạo ra một trận đấu mà ở đó, cấu trúc triển khai bóng từ tuyến dưới và khả năng phân phối của thủ môn trở thành biến số quyết định. Ai phá vỡ được hệ thống gây sức ép của đối phương trước, người đó nắm quyền kiểm soát. Trong một trận đấu như vậy, một tiền vệ biết giữ bóng dưới áp lực và biết chuyển hướng lên phía trước có giá trị hơn một tiền vệ chỉ biết chạy. Mỗi tín hiệu từ dữ liệu không phải là một câu trả lời; nó là một cánh cửa mở ra hành lang khác cần được soi rọi. Và trong trường hợp này, hành lang cần được soi rọi là câu hỏi về việc liệu ý định được tuyên bố của Italiano có khớp với hành vi thực tế của đội bóng trên sân hay không. Đây là lúc tôi phải nói về điểm mù của chính mình. Cách đây vài năm, khi bóng đá trở lại sau đại dịch với những sân vận động không khán giả, mô hình dựa trên lợi thế sân nhà của tôi bắt đầu sai lệch. Tỷ lệ hòa tăng, đội chủ nhà thắng ít hơn hẳn. Tôi nhận ra rằng suốt nhiều năm, tôi đã định giá quá cao một biến số mà tôi tưởng là bất biến. Sân vắng khán giả đã phá vỡ niềm tin dữ liệu của tôi một cách im lặng, vì khi tiếng ồn biến mất, tôi nhận ra dữ liệu cũng biết run. Tôi kể lại điều đó để nói rằng khi tôi đứng trước một buổi họp báo trước trận thiếu gần như toàn bộ chỉ số, tôi không cho phép mình giả vờ rằng mình đang phân tích dữ liệu. Tôi đang phân tích ngôn ngữ, và ngôn ngữ là một loại dữ liệu yếu hơn. Nó có thể đúng, nhưng nó không thể chứng minh. Tất cả những gì tôi có thể làm là xác định những gì cần theo dõi. Liệu đội bóng của Italiano có thực sự phá vỡ được hệ thống pressing của đối thủ hay không, và bằng cách nào. Liệu việc luân chuyển có bảo toàn được cường độ pressing trong hiệp hai hay không, bởi vì đó chính là mục tiêu mà ban huấn luyện tuyên bố. Và liệu cấu trúc đánh chặn theo người có bị kéo giãn ra trong những pha hoán đổi vị trí của đối thủ hay không. Người xem tin vào kịch tính, tôi tin vào sự lặp lại; và kịch tính cũng lặp lại nếu ta kiên nhẫn chờ nó. Trong trường hợp này, mô thức cần theo dõi là mô thức của quản lý tải trọng ở giai đoạn lịch thi đấu dày đặc. Đó là một mô thức đã lặp lại nhiều lần, và nó thường để lại dấu vết rõ ràng trong hiệp hai của những trận đấu lớn. Nếu tôi phải đưa ra một phán đoán tiến bộ, thì đây là phán đoán của tôi: trận đấu này sẽ không được định đoạt bởi ai giữ bóng nhiều hơn. Nó sẽ được định đoạt bởi ai thắng nhiều pha tranh chấp hơn ở khu vực giữa sân, và ai giữ được cường độ ấy đến phút bảy mươi lăm. Quyết định luân chuyển của Italiano là một canh bạc về thể lực, và nó chỉ có thể được đánh giá sau khi trận đấu kết thúc. Cho đến lúc đó, tôi giữ nguyên sự hoài nghi của mình, và tôi chờ những con số đến để xác nhận hoặc phủ nhận điều tôi vừa đọc được từ ngôn ngữ.